Eindejaarslijstje 2016

828 verschillende artiesten, 2609 nummers en een totale luistertijd van ruim 17 dagen. Ook dit jaar heb ik weer een hoop muziek geluisterd. Deze tien albums hebben de meeste indruk gemaakt.

1. Ital Tek – Hollowed

2. Radiohead – A Moon Shaped Pool

3. Ian William Craig – Centres

4. Tjing Tjing – Bang zullen ze leven

5. Run the Jewels – Run the Jewels 3

6. Jamila Woods – HEAVN

7. Kanye West – Life of Pablo

8. Elysia Crampton – Demon City

9. Ugly Heroes – Everything in Between

10. Little Simz – Stillness in Wonderland

Eervolle vermeldingen

Aesop Rock – The Impossible Kid
A Tribe Called Quest – We Got It From Here… Thank You 4 Your Service
Chance the Rapper – Coloring Book
Kate Tempest – Let Them Eat Chaos
Kaytranada – 99.9%
Mario Kartel – Mario Kartel
Moderat – III
Noname – Telefone
Sevn Alias – Trap Grammy
Skepta – Konnichiwa
Tunji Ige – Missed Calls

De NOS verprutst weer eens een item over wetenschap

“Is deze Nederlander de nieuwe Einstein?”

De ankeiler aan het begin van het achtuurjournaal van dinsdag 8 november 2016 is veelbelovend. Het NOS Journaal besteedt aandacht aan de baanbrekende zwaartekrachttheorie van Erik Verlinde. De Amsterdamse hoogleraar theoretische natuurkunde publiceerde maandagnacht een potentiële opvolger van de relativiteitstheorie van Einstein uit 1915.

Reden voor NOS-verslaggever Peer Ulijn, die doorgaans de lichte, lollige items doet, om bij Verlinde langs te gaan. Met het volgende tenenkrommende gesprek tot gevolg:

Peer Ulijn: “Ja, dan denk je dat je ongeveer weet hoe het universum in elkaar zit. Er is zwaartekracht, verklaard door Newton. Toen kwam de relativiteitstheorie door Einstein. Je weet wel: E=mc². En dan komt Erik Verlinde. Hij komt met een totaal nieuwe theorie. Een theorie die eigenlijk voor veel mensen niet helemaal te begrijpen is. Maar hij werkt hier, dus we gaan het hem gewoon vragen.”

“Meneer Verlinde, kunt u nu eens uitleggen waar het om gaat?”

Erik Verlinde: “Nou, ik zal het proberen. Het gaat over de zwaartekracht natuurlijk. Daar hebben we een paar dingen die we gewoon nog niet goed begrijpen. We kijken dan bijvoorbeeld naar sterrenstelsels, en daar zitten de meeste sterren ergens in het midden. Maar er zijn ook sterren die aan de buitenkant aan het draaien zijn om het midden heen. En daar kun je naar kijken van, hoe snel draaien die sterren daaromheen. Want de zwaartekracht moet dat bij elkaar houden. En dan blijkt dat als we kijken naar alle materie die hier zit, die we kunnen zien, dat dat niet voldoende is. Er lijkt meer zwaartekracht te zitten dan Newton of Einstein zouden hebben verteld.”

PU: “Nou zoeken op dit moment de meeste wetenschappers naar een heel klein deeltje wat dat ook zou kunnen verklaren.”

EV: “Ja, dat klopt. Die stellen voor dat er eigenlijk in zo’n sterrenstelsel een soort wolk van deeltjes omheen zit die we nog niet gezien hebben. En daar wordt naar gezocht in allerlei experimenten.”

PU: “Maar u denkt dat ze voor niks aan het zoeken zijn.”

EV: “Nee, die zullen dat als mijn theorie juist is niet vinden. Daar ben ik dus ook van overtuigd.”

PU: “Zo zit het dus. Nou ja, zo zit het dus. Het is natuurlijk verschrikkelijk ingewikkeld. De meesten van ons zullen het nooit helemaal begrijpen. Wat wel belangrijk is, is dat dit iets totaal nieuws is. En als dit klopt, dan verandert dat ons beeld van het universum.”

Ja, het is zo ingewikkeld dat we überhaupt geen poging doen om het goed uit te leggen. Vanzelfsprekend maakte het NOS-item de tongen los op Twitter.

Het is niet voor het eerst dat het NOS Journaal er niet in slaagt om wetenschapsnieuws helder uit te leggen. In februari maakte de NOS een potje van het journaalitem over de ontdekking van zwaartekrachtsgolven, zoals Maarten Keulemans destijds opmerkte.

Kern van zijn kritiek: de inhoudelijke uitleg over de ontdekking ontbreekt, wel wordt er ingegaan op de randzaken – dat wetenschappers blij zijn en dat het dagelijks leven er niet meteen door verandert.

Opmerkelijk is dat het Jeugdjournaal en de NOS-website er wel in slaagden zwaartekrachtsgolven helder uit te leggen, net als RTL Nieuws.

Ook nu zijn de berichten op NOS.nl en NOS op 3 een stuk vollediger dan het item in het achtuurjournaal. Misschien dat het toch eens tijd wordt dat de NOS wetenschapsredacteuren in dienst neemt, zodat die een hoogleraar als Erik Verlinde kunnen bevragen.

Na meer dan 6 jaar ben ik gestopt met mijn totaal onzinnige verslaving: overal inchecken

Bijna drie maanden geleden ben ik gestopt met mijn verslaving. Plotseling. Cold turkey.

Ik hoefde daarvoor niet weken in een kliniek door te brengen of in een praatgroep mijn ziel bloot te leggen. Het was zo simpel als een stuk software van mijn smartphone halen. “Wil je deze app verwijderen?” Ja!

De verslaving? Foursquare. Of zoals het tegenwoordig heet: Swarm. Doel van de app is om op plekken in te checken. Een station, een kroeg, een museum. Doe je dat het vaakst van alle gebruikers, dan word je de ‘burgemeester’ van die stek.

Ik deel voor het eerst waar ik ben op 27 april 2010 om 10.32 uur. Locatie: de Universiteitsbibliotheek in Groningen. Toch even laten weten dat ik aan het studeren ben.

Het inchecken verandert al snel in een obsessie. In het begin doe ik het nog zo onopvallend mogelijk, als vrienden naar het toilet gaan, kleding passen of een telefoontje aannemen. Later komt de smartphone meteen op tafel als ik in een restaurant zit.

Ik heb wel een regel: ik moet voet aan de grond hebben gezet op een plek. Met een bus of trein door een dorp rijden telt niet. Dan ben ik er niet echt geweest. Maar een blokje omlopen is geoorloofd om ergens in te checken en uiteindelijk de ‘mayor’ te worden.

In de beginjaren van Foursquare, dat net als Twitter doorbrak op hipsterfestival SXSW, is dat een virtuele eer onder de spaarzame nerds die de app ook hebben. Ik word de burgemeester van meerdere straten en pleinen in Nederland, van de supermarkt om de hoek, van de tandartsenpraktijk, een B&B in Ierland en een klooster in Bretagne. In sommige kroegen krijg je als ‘mayor’ korting, al heb ik dat zelf nooit meegemaakt.

In 2014, als het bedrijf van het inchecken een aparte app maakt, verandert Foursquare in een spel. Voor elke checkin krijg je munten. Daarvan kun je stickers kopen, die je bij een checkin inzet om bij bepaalde locaties het aantal gouden coins te vertwee- of verdriedubbelen. Een vliegwieleffect: hoe vaker je incheckt, hoe sneller je de felbegeerde stickers kunt gebruiken om je munttotaal te verveelvoudigen.

En dat betekent dat je hoger op de ranglijst met vrienden komt die de app ook gebruiken. Verzamel je in een week tijd de meeste munten, dan krijg je als nummer één bonusmunten.

Ik raak verslingerd. Overal waar ik ben, check ik in. En ik pas mijn gedrag aan. Deze week nog niet in een park geweest? Toch maar omfietsen om die munten mee te pakken – en de park-sticker te gebruiken om dat aantal te verdriedubbelen.

Op het laatst plaats ik zelfs een foto bij elke checkin, hoe korrelig, donker en wazig die ook is. Want een foto betekent 5 extra munten. Daar heeft Foursquare, dat tegenwoordig als flitsende reisgids furore wil maken, niks aan.

Op 31 juli 2016 heb ik er genoeg van. Zelfs tijdens een ontspannen wandelvakantie van twee weken in Ierland voel ik de behoefte om mijn locatie te delen. Aan het strand, in een grot, boven op een berg. Ik ben geobsedeerd bezig met mijn telefoon en ik heb het door.

Als ik terug ben in Amsterdam, maak ik nog een laatste ronde. Ik loop door de buurt en check in bij elke straat, plein, brug of park dat ik tegenkom. Ik bereik mijn hoogste score ooit: 1024 munten in een week. Daarna gooi ik de app van mijn telefoon. Stoppen op je hoogtepunt.

De statistieken van meer dan zes jaar vrijwillig je locatie registreren zijn indrukwekkend: 7525 checkins op 1497 verschillende plekken. Ik checkte 1633 keer thuis in, 1197 keer bij stations, 1053 keer op kantoor, 710 keer bij supermarkten en 298 keer bij cafés.

En daar blijft het bij. Ik ben nu drie maanden Foursquare-vrij. Soms heb ik nog de reflex dat ik binnenloop bij een bijzonder museum of restaurant en denk: hier moet ik inchecken, dit moet ik vastleggen. Maar ik doe het niet. Want waarom zou ik? Uiteindelijk heb ik in al die jaren nooit een nuttige toepassing van mijn checkins kunnen ontdekken.

Het probleem van Twitter in één grafiek

Twitter heeft opnieuw een kwartaal achter de rug met teleurstellende financiële resultaten. De problemen van het bedrijf zijn terug te voeren op een ding: er komen nauwelijks nieuwe gebruikers bij.

Het aantal twitteraars dat maandelijks van de dienst gebruikmaakt blijft al ruim een jaar steken op net iets meer dan 300 miljoen.

Die trend is zorgwekkend. Twitter verdient net als Facebook zijn geld met het tonen van advertenties. Maar om succesvol te zijn met zo’n advertentiemodel is schaal van cruciaal belang: er moeten genoeg leden zijn om reclame aan te tonen, anders zoeken adverteerders een ander platform.

Wil Twitter op de lange termijn succesvol zijn, dan zal het bedrijf toch echt meer gebruikers moeten trekken. Qua grootte is Twitter in de afgelopen jaren voorbijgestreefd door Instagram, en Pinterest en Snapchat naderen met rasse schreden. Grote broer Facebook is helemaal buiten bereik, met 1,6 miljard actieve gebruikers.

Adverteerders kunnen hun dollars of euro’s maar een keer uitgeven. De kans is groter dat ze dat doen bij marktleider Facebook, dat over uitgekiende mogelijkheden beschikt om gericht te adverteren, dan dat ze kiezen voor het vierde of vijfde sociale netwerk ter wereld.

Zijn analisten nu zo dom of is Zuckerberg zo slim?

Kijk eens naar de bovenstaande tabel. Wat valt op? Facebook boekt structureel meer omzet dan analisten in doorsnee van tevoren inschatten, zo ook in de laatste drie maanden van 2015.

Je zou verwachten dat ze op een gegeven moment wel meenemen in hun voorspellingen dat Facebook het bijna altijd beter doet. Toch zit de gemiddelde verwachting vrijwel altijd te laag. Zijn analisten nu zo dom of is Mark Zuckerberg zo slim?

Facebook is een relatief jong bedrijf met een verdienmodel dat nog niet eerder voorbij is gekomen. De potentie van de socialenetwerksite als advertentieplatform is enorm, met 1,6 miljard leden wereldwijd die maandelijks actief zijn. Maar hoe groot precies? Er is simpelweg geen ander bedrijf waar analisten Facebook aan kunnen spiegelen.

Zuckerberg en zijn rechterhand Sheryl Sandberg beschikken daarnaast over een uitgekiend zakelijk inzicht. Facebook speelt razendsnel in op de veranderende markt; analisten verliezen al snel vat op waar het bedrijf precies staat.

In amper een jaar tijd gooide Zuckerberg het verdienmodel om en werd Facebook een mobiel advertentiebedrijf. Nu heeft de 31-jarige miljardair zijn zinnen gezet op online video. De aankoop van Instagram blijkt een meesterzet en ook virtual reality-bril Oculus Rift levert naar verwachting een aardige bijdrage aan de omzet.

Dus zijn analisten nu zo dom of is Zuckerberg zo slim? Een beetje van beide.

Pc-markt krimpt voor het vierde jaar op rij

De pc-markt krimpt voor het vierde jaar op rij. Marktonderzoeker Gartner schat dat er vorig jaar 8,3 procent minder personal computers zijn verkocht door fabrikanten. De collega’s van IDC houden het op een daling van 10,3 procent.

Waarom zijn pc’s minder gewild? Allereerst door de opkomst van tablets. Consumenten geven liever een paar honderd euro uit aan een platte computer, dan dat ze drie à vier keer zoveel neertellen om hun nog prima functionerende pc te vervangen.

Tablets zijn daarnaast steeds meer op laptops gaan lijken, waardoor het niet eenvoudig is om een duidelijke grens te trekken. Is de iPad Pro bijvoorbeeld een laptop of niet? Hij kan in ieder geval behoorlijk wat functies van een laptop overnemen, maar telt niet mee als personal computer in de tellingen van IDC en Gartner.

De dure dollar is een andere reden voor de zwakke pc-verkopen wereldwijd. Lokale valuta zijn flink in waarde gedaald ten opzichte van de dollar. Dat betekent dat consumenten in veel landen voor hetzelfde geld een minder goede pc kunnen kopen.

Microsoft blijft daarnaast een grote invloed hebben op de pc-markt. In april 2014 trok de softwarereus de stekker uit Windows XP. Dat was voor bedrijven en overheden in met name westerse landen het signaal om nieuwe pc’s aan te schaffen met een recentere versie van Windows. De verkopen in 2014 waren daarom relatief goed, waardoor de daling in 2015 is verdiept.

Windows 10, dat op 29 juli 2015 op de markt kwam, heeft ondertussen weinig impact op de pc-verkopen. Veel consumenten kiezen ervoor om geen nieuwe computer aan te schaffen, omdat updaten naar het nieuwste besturingssysteem van Microsoft gratis is vanaf Windows 7 en 8.1.

Bedrijven zijn traditioneel langzaam met het upgraden naar een nieuw besturingssysteem, omdat ze eerst uitgebreid willen testen op de programma’s die ze gebruiken ook werken op Windows 10.

Voor 2016 verwacht Gartner een krimp van 1 procent van de pc-markt. IDC voorspelt zelfs een groei van 1 tot 2 procent, maar telt daarbij wel de hybride tablets mee als pc’s.

Apple doet in 6 maanden wat Spotify in 6 jaar deed

Apple Music nadert Spotify met rasse schreden. In een half jaar tijd heeft Apple meer dan 10 miljoen betalende gebruikers binnengehaald voor hun muziekdienst, meldden ingewijden aan de Financial Times. De marktleider uit Zweden deed daar zo’n zes jaar over.

Nu is die vergelijking niet helemaal eerlijk. Spotify heeft het pad geëffend voor de concurrentie. Mensen zijn inmiddels vertrouwd met het streamen van muziek en daar profiteert Apple van. Ook is Apple Music standaard geïnstalleerd op naar schatting ruim 250 miljoen iOS-apparaten, waardoor veel mensen in aanraking komen met de muziekdienst.

De Zweden hebben ondertussen meer dan 25 miljoen betalende gebruikers, schat The Verge op basis van uitspraken van Spotify’s hoofd communicatie.

Hoe dan ook, Apple en Spotify lijken de komende jaren de dienst uit te gaan maken. Zoals bij veel internetdiensten blijven er uiteindelijk één of twee grote spelers over. Apple, met enorm budget en trouwe schare fans, en Spotify, dat grote muzieklabels als aandeelhouder heeft, hebben daarvoor op dit moment de beste papieren.