De KNVB speelt voor journalist en dat is een kwalijke zaak

De KNVB speelt voor journalist en dat is een kwalijke zaak

Voetbalbond KNVB lijkt journalisten bewust op afstand te houden als het belangwekkend nieuws meldt. Dat is een jammerlijke ontwikkeling die niet past bij de grootste sportbond van Nederland.

Het Genootschap van Hoofdredacteuren is bezorgd over het persbeleid van de KNVB. Zo bezorgd, dat voorzitter en NOS-hoofdredacteur Marcel Gelauff zich donderdag per brief (pdf) richtte tot onze nationale voetbalbond.

Wat wil het geval? De KNVB stuurde afgelopen maandag een persbericht de wereld in waarin het aankondigde dat voorzitter Michael van Praag een gooi doet naar de functie van FIFA-baas. Hij neemt het daarbij op tegen de huidige voorzitter Sepp Blatter en drie andere kandidaten.

Het stuit het Genootschap tegen de borst dat de KNVB erbij vermeldde dat Van Praag niet beschikbaar was om vragen te beantwoorden, maar twee dagen later zijn besluit zou toelichten tijdens een persbijeenkomst in het Olympisch Stadion. Wel zond de bond een eigen video mee waarin de kersverse kandidaat wordt geïnterviewd door iemand die een microfoon met KNVB-logo vasthoudt.

“Dat is een benadering die ons in het geheel niet aanspreekt”, schrijft Gelauff. “Het op afstand houden van de pers op het moment dat nieuws zich voordoet, als KNVB op de stoel van de journalist gaan zitten en daarbij in een enkel geval verwijzen naar een persconferentie van enkele dagen later zien onze leden niet als een modern en open persbeleid, maar eerder als een poging om kritische vragen niet te hoeven beantwoorden als het er op aankomt.”

Video is extra service

De KNVB verweerde zich donderdag door te stellen dat de video slechts dient “als extra service” bij het persbericht om radio- en televisieomroepen tegemoet te komen. “Uiteraard staat het ieder medium vrij om daar al dan niet gebruik van te maken.”

Daarnaast zou Van Praag in het buitenland zijn geweest op het moment dat bekend werd dat hij zich kandidaat stelde. Hij kon niet eerder dan woensdag de pers te woord staan.

De verklaring van de voetbalbond roept een aantal vragen op. Van Praag had klaarblijkelijk geen tijd voor interviews, maar een filmpje opnemen was geen probleem. Ook lijken de telefoon, Skype, e-mail en fax niet te bestaan voor de KNVB. Als Van Praag echt had gewild, had hij vanuit het buitenland de meest prangende vragen kunnen beantwoorden.

En moest het persbericht per se op maandag de deur uit? De deadline voor de aanmelding liep pas in de nacht van donderdag op vrijdag af. Het heeft er alle schijn van dat de KNVB dit heeft voorgekookt.

Geen incident, maar patroon

Volgens het Genootschap staat dit incident niet op zichzelf, maar is er sprake van een patroon. “Eerder deze maand koos de KNVB deze benadering ook toen het maatschappelijk zeer relevante onderwerp matchfixing breed in het nieuws was en in het verleden zijn meer voorbeelden aan te wijzen”, aldus Gelauff.

Als dit inderdaad het geval is, is dat een zorgelijke ontwikkeling voor de journalistieke verslaggeving. Door zelf naar buiten te treden met een persbericht en verdere vragen af te wimpelen, zet de KNVB de toon voor hoe het nieuws wordt gebracht. Precies dat wordt geschreven wat de voetbalbond welgevallig is. Zo ook in het geval Van Praag.

Nobele missie van Van Praag

In het persbericht en de video zegt Van Praag dat hij zich grote zorgen maakt om de huidige staat van de FIFA. Hij had gehoopt dat er een “geloofwaardige tegenkandidaat” de strijd aan zou gaan met Blatter, maar dat is niet gebeurd. “Dan moet je het niet alleen bij woorden laten, maar ook daadkracht tonen en verantwoordelijkheid nemen”, aldus de oud-voorzitter van voetbalclub Ajax.

Directeur betaald voetbal Bert van Oostveen doet er nog een schepje bovenop: “Het is duidelijk dat er wat moet veranderen bij FIFA om de geloofwaardigheid te herstellen. Michael is daarvoor de juiste man.”

De nobele Van Praag die zijn verantwoordelijkheid neemt en orde op zaken wil stellen bij de FIFA. Het zijn uitspraken waar niemand over zal vallen. Dat de FIFA een dubieuze club is, heeft komiek John Oliver immers afgelopen zomer voor eens en altijd blootgelegd.

Kranten vol lof

Ook de dagbladen zijn dinsdag vol lof over de kandidaatstelling van de KNVB-voorzitter. De ochtendkranten portretteren hem als dappere strijder tegen de verrotte cultuur binnen de wereldvoetbalbond. “Van Praag maakt vuist tegen Blatter”, kopt de Volkskrant. “Presidentskandidaat Van Praag wil imago FIFA stevig oppoetsen”, schrijft De Telegraaf op de voorpagina. Binnenin noemt de grootste krant van Nederland Van Praag zelfs de “moedigste”.

De NOS schetst eenzelfde beeld. “Het is dapper van Van Praag”, aldus commentator Arno Vermeulen. “Hij is degene geweest die heel kritisch was en dan moet je het ook maar gaan doen.”

Tegengeluiden zijn nauwelijks te horen. De schrijvende pers staat hoogstens stil bij de kansen van Van Praag om Blatter te verslaan en concludeert dat dat een lastige zaak wordt. De Zwitser heeft immers de confederaties van Azië, Oceanië, Zuid-Amerika en Afrika al achter zich, waarmee hij zich verzekerd weet van een ruime meerderheid van de stemmen.

Na persconferentie ander beeld

Tijdens de persconferentie van woensdag blijken er toch de nodige kanttekeningen te plaatsen bij de kandidatuur van Van Praag. Zo wil hij meer landen op het WK voetbal, gaat hij voor maar één termijn en — nu komt het — wil hij Blatter aanhouden als adviseur. “Ik vond het slim om met Blatter als adviseur alle continenten af te gaan”, zo gaf de KNVB-baas aan. “Want hij heeft een heel groot netwerk. In het bedrijfsleven is het heel normaal dat een scheidend directeur zo zijn opvolger helpt.” Blatter heeft overigens bedankt voor de rol, aldus Van Praag. “Maar mijn aanbod blijft staan.”

Dit zijn cruciale details die een ander licht werpen op Van Praags kandidaatstelling, maar het zijn bespiegelingen die de voorpagina’s van de kranten de volgende dag niet meer halen. Van Praag is oud nieuws, goed voor het sportkatern en meer niet.

Door twee dagen van tevoren selectief informatie naar buiten te brengen, is de KNVB erin geslaagd om een beeld in de media te creëren van Van Praag als moedig voorvechter. Aan dat beeld verandert later in de week weinig meer.

Handelswijze KNVB ongepast

Het Genootschap betreurt de gang van zaken en vindt de benadering van de KNVB “niet passen in een open democratische samenleving, waarin als vanzelfsprekend de pers alle ruimte krijgt om zijn functie uit te oefenen”.

Daar sluit ik mij bij aan. De handelswijze van de voetbalbond past bij een bedrijf dat een positieve draai wil geven aan een massale ontslagronde, of een politicus die op instigatie van een gewiekste spindoctor het nieuws bespeelt. Het past niet bij de grootste sportbond van Nederland met diepe wortels in de samenleving, die regelmatig betrokken is bij belangrijke discussies als de inzet van politie en maatschappelijk geweld.

Los daarvan, is het optreden van Van Praag welhaast onbegrijpelijk. Als je het opneemt tegen een omstreden bobo als Blatter en zijn verdorven voetbalimperium, dan is openheid juist een machtig wapen.

Dit stuk verscheen eerder op De Nieuwe Reporter.