De hoofdredacteur: over ondernemend leiderschap in de journalistiek
Ik sta in een boek!
Twee jaar op rij hebben studenten van de Master Journalistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen Nederlandse hoofdredacteuren geïnterviewd. Van de in totaal 48 gesprekken zijn er twintig gebundeld in een boek dat vrijdag werd gepresenteerd.
In 2009 sprak ik twee journalistieke opperhoofden: Arend van den Berg van Z24 (tevens directeur) en Laurens Verhagen van NU.nl. Aan het interview met Van den Berg hield ik een stageplek over, aan het gesprek met Verhagen een publicatie in een boek.
Vertrek van Verhagen
Uitgerekend op de dag van de boekpresentatie werd bekend dat Verhagen vertrekt bij NU.nl wegens een ‘verschil van inzicht in het te voeren beleid’ met uitgever Sanoma. Een redacteur van de nieuwssite laat weten dat het conflict ging ‘over zaken als de redactionele onafhankelijkheid’. Een woordvoerdster van Sanoma spreekt dit tegen. De waarheid zullen we voorlopig niet weten, want Verhagen heeft afgesproken zich niet uit te laten over de kwestie.
Duidelijk is wel dat er frictie was tussen de hoofdredacteur en de directie, precies de problematiek die in het boek ‘De Hoofdredacteur’ wordt blootgelegd. De hoofdredacteur heeft in de afgelopen vijftig jaar steeds meer managementtaken op zich genomen. Hij is allang niet meer puur journalistiek bezig, vergadert veel en is minder aanwezig op de redactie. Daardoor kan hij vervreemden van de redactie.
Weinig zin in de toekomst
Hoogleraar Journalistiek Jeroen Smit bespeurde in het boek ‘weinig zin in de toekomst’ onder de hoofdredacteuren. En dat is een probleem op het moment dat mediabedrijven onder druk staan en moeten veranderen. Hij deed een gedurfd, provocerend voorstel: laat de redactie het management onderling regelen. Dan kan de hoofdredacteur het hoofd leegmaken en visie ontwikkelen.
Journalisten zijn volwassen, hoogopgeleide mensen. Functioneringsgesprekken werken volgens Smit niet op een nieuwsredactie vanwege de top-down benadering. Schakel daarom over op radicale transparantie. Maak alles waar een redacteur aan werkt inzichtelijk voor collega’s. Zo doet niemand dubbel werk en kan iedereen suggesties aan elkaar geven. Een soort crowdsourcend werken.
Groot in visie, klein in uitvoering
Laat daarnaast elke redacteur maandelijks 10 procent van het eigen salaris verdelen onder collega’s. Zo krijg je natuurlijke regulering: journalisten die hun werk niet goed doen of niet in de groep passen krijgen niet de maandelijkse geldelijke waardering van hun collega’s. Zo iemand vertrekt vanzelf.
In deze radicaal transparante situatie zijn functioneringsgesprekken overbodig. De hoofdredacteur krijgt dan de tijd om na te denken over de toekomst. En dat is nodig. Smit signaleert een gebrek aan moedige hoofdredacteuren die radicale keuzes durven te maken, bijvoorbeeld voor onderzoeksjournalistiek. De hoofdredacteur moet ondernemender zijn. Smit: “Een groot hoofdredacteur maakt zich groot in de visie en klein in de uitvoering.”
Tags: boekpresentatie, hoofdredacteur, Jeroen Smit, Laurens Verhagen
